Τι σημαίνει πραγματικά η ημερομηνία 4 Οκτωβρίου;

Κάθε χρόνο στις 4 Οκτωβρίου γιορτάζουμε την Παγκόσμια Ημέρα των Ζώων. Δεν πρόκειται για μια απλή ημερομηνία στο ημερολόγιο. Είναι μια υπενθύμιση της ευθύνης μας απέναντι σε όλα τα πλάσματα με τα οποία μοιραζόμαστε αυτόν τον πλανήτη. Η επιλογή της ημέρας δεν είναι τυχαία. Συνδέεται με τη μνήμη του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης, που έμεινε στην ιστορία ως ο άνθρωπος που μιλούσε με τα πουλιά, ζούσε με τα ζώα και έβλεπε σε κάθε μορφή ζωής την αξία και το δικαίωμα στην ύπαρξη.

Η ιστορία της ημέρας ξεκινά το 1925, όταν ο Γερμανός δημοσιογράφος και φιλόζωος Χάινριχ Τσίμερμαν θέλησε να οργανώσει μια γιορτή αφιερωμένη στα ζώα. Η ιδέα του μπορεί να φαινόταν ρομαντική για την εποχή, όμως βρήκε γρήγορα ανταπόκριση. Η πρώτη εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο Βερολίνο στις 24 Μαρτίου, καθώς δεν ήταν διαθέσιμος ο χώρος για την 4η Οκτωβρίου. Παρ’ όλα αυτά, πάνω από 5.000 άνθρωποι συμμετείχαν, αποδεικνύοντας ότι η κοινωνία ήταν έτοιμη να ακούσει αυτό το μήνυμα πως τα ζώα αξίζουν σεβασμό και προστασία.

Λίγα χρόνια αργότερα, το 1929, ο Τσίμερμαν κατάφερε να πραγματοποιήσει τη γιορτή την ημερομηνία που είχε ονειρευτεί εξ αρχής, στις 4 Οκτωβρίου. Η επιλογή αυτή δεν ήταν τυχαία, καθώς η μέρα του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης έδινε στη γιορτή έναν ισχυρό συμβολισμό. Ο Άγιος που μιλούσε για «αδελφούς λύκους» και «αδελφές μέλισσες» ενέπνευσε γενιές ανθρώπων να δουν τα ζώα όχι ως εργαλεία ή ιδιοκτησία, αλλά ως συντρόφους στη ζωή.

Το μεγάλο βήμα έγινε το 1931 στη Φλωρεντία, στο Παγκόσμιο Συνέδριο για την Προστασία των Ζώων. Εκεί, η πρόταση του Τσίμερμαν υιοθετήθηκε ομόφωνα και η 4η Οκτωβρίου καθιερώθηκε διεθνώς ως Παγκόσμια Ημέρα των Ζώων. Από τότε, κάθε χρόνο, η μέρα αυτή έγινε σημείο αναφοράς για οργανώσεις, φιλοζωικές δράσεις και ανθρώπους που πιστεύουν ότι η συμπόνια προς τα ζώα είναι δείγμα πολιτισμού.

Πέρυσι στις 4 Οκτωβρίου 2024, η γειτονική Τουρκία δεν θύμιζε σε τίποτα γιορτή. Οι δρόμοι δεν γέμισαν με εκδηλώσεις και χαμόγελα, αλλά με πορείες, πανό και φωνές διαμαρτυρίας. Οργανώσεις για τα δικαιώματα των ζώων αρνήθηκαν να συμμετάσχουν σε οποιονδήποτε εορτασμό, καταγγέλλοντας έναν νέο νόμο που ψηφίστηκε τον Ιούλιο του 2024 και, όπως υποστήριξαν, άνοιγε τον δρόμο για μαζικές θανατώσεις αδέσποτων σκύλων. Ο νόμος προέβλεπε την απομάκρυνση των αδέσποτων από τους δρόμους και την τοποθέτησή τους σε καταφύγια, με την ευχέρεια ευθανασίας για όσα ζώα θεωρούνται επιθετικά ή άρρωστα.

Η οργάνωση Sokaktayım Yanındayım («Είμαι στον δρόμο, είμαι μαζί σου») και άλλες συλλογικότητες πραγματοποίησαν συγκέντρωση έξω από το Συνταγματικό Δικαστήριο στην Άγκυρα, καταγγέλλοντας τον νόμο ως «ντροπή» και χαρακτηρίζοντας την ημέρα όχι ως γιορτή, αλλά ως «ημέρα αγώνα».

Την ίδια περίοδο, αναφορές για μαζικούς θανάτους αδέσποτων ζώων συγκλόνισαν την κοινή γνώμη. Σε περιοχές όπως η Νίγδη και η Κοτζαέλι βρέθηκαν πτώματα ζώων, γεγονός που προκάλεσε σοκ και οργή. Έτσι, η 4η Οκτωβρίου στην Τουρκία έμεινε στην ιστορία όχι ως ημέρα εορτασμού, αλλά ως υπενθύμιση ότι τα δικαιώματα των ζώων δεν είναι αυτονόητα· κερδίζονται μόνο με συνεχή προσπάθεια και αγώνα.