20 Ιουνίου 2012 Η γέννηση ενός βίσονα και η προσπάθεια διάσωσης των τελευταίων γενετικά καθαρών πληθυσμών

Στις 20 Ιουνίου 2012 γεννήθηκε στο Bronx Zoo της Νέας Υόρκης ένας αρσενικός αμερικανικός βίσονας (Bison bison). Η γέννησή του δεν αποτέλεσε απλώς ένα ακόμη επιτυχημένο περιστατικό αναπαραγωγής σε ζωολογικό κήπο. Ήταν η πρώτη φορά στην ιστορία που ένας γενετικά καθαρής γραμμής βίσονας γεννιόταν μέσω μεταφοράς εμβρύου, στο πλαίσιο ενός προγράμματος διατήρησης που συνδύαζε την αναπαραγωγική βιολογία, τη γενετική και τη διαχείριση της άγριας ζωής.

Η επιτυχία αυτή ήταν το αποτέλεσμα συνεργασίας μεταξύ της Wildlife Conservation Society (WCS), που διαχειρίζεται το Bronx Zoo, του Colorado State University, της ομοσπονδιακής υπηρεσίας USDA–APHIS και της οργάνωσης American Prairie Reserve.

Από τα εκατομμύρια ζώα στην εξαφάνιση

Ο αμερικανικός βίσονας υπήρξε για χιλιάδες χρόνια ένα από τα κυρίαρχα θηλαστικά της Βόρειας Αμερικής. Υπολογίζεται ότι στις αρχές του 19ου αιώνα ο πληθυσμός του ανερχόταν σε 30 έως 60 εκατομμύρια ζώα. Τα κοπάδια του κάλυπταν τεράστιες εκτάσεις από τον Καναδά μέχρι το Μεξικό και αποτελούσαν βασικό στοιχείο του οικοσυστήματος των Μεγάλων Πεδιάδων αλλά και της ζωής πολλών αυτοχθόνων λαών.

Η κατάσταση άλλαξε δραματικά μέσα σε λίγες δεκαετίες. Η μαζική θήρευση, η επέκταση των σιδηροδρόμων και η συστηματική εξόντωση των βισόνων οδήγησαν το είδος στο χείλος της εξαφάνισης. Στις αρχές του 20ού αιώνα είχαν απομείνει λιγότερα από 1.100 ζώα σε ολόκληρη τη Βόρεια Αμερική.

Ο William Temple Hornaday και η διάσωση του είδους

Καθοριστικό ρόλο στη διάσωση του βίσονα διαδραμάτισε ο φυσιοδίφης William Temple Hornaday, πρώτος διευθυντής του Bronx Zoo.

Το 1905 ο Hornaday ίδρυσε μαζί με τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών Theodore Roosevelt την American Bison Society, έναν οργανισμό που είχε ως αποκλειστικό στόχο τη διάσωση του είδους. Δύο χρόνια αργότερα, το 1907, το Bronx Zoo έστειλε δεκαπέντε βίσονες στο καταφύγιο Wichita Mountains της Οκλαχόμα, πραγματοποιώντας μία από τις πρώτες επιτυχημένες επανεισαγωγές μεγάλου θηλαστικού στην ιστορία της προστασίας της φύσης.

Χάρη στις προσπάθειες αυτές, ο βίσονας σώθηκε από την εξαφάνιση.

Ωστόσο, έναν αιώνα αργότερα, οι επιστήμονες ανακάλυψαν ένα νέο πρόβλημα.

Το πρόβλημα της γενετικής επιμειξίας

Κατά τον 19ο και τις αρχές του 20ού αιώνα πολλοί κτηνοτρόφοι είχαν διασταυρώσει βίσονες με βοοειδή, προσπαθώντας να δημιουργήσουν ζώα πιο ανθεκτικά ή παραγωγικά.

Αποτέλεσμα ήταν μεγάλο μέρος των σύγχρονων πληθυσμών βισόνων να φέρει γονίδια βοοειδών.

Σύμφωνα με γενετικές μελέτες, μόνο δύο μεγάλοι πληθυσμοί στο οικοσύστημα του Yellowstone και οι απόγονοί τους θεωρούνται γενετικά καθαροί. Αυτό σημαίνει ότι τα ζώα αυτά αποτελούν πολύτιμο γενετικό απόθεμα για το μέλλον του είδους.

Η γέννηση του προγράμματος

Το φθινόπωρο του 2011 η Wildlife Conservation Society αποφάσισε να δημιουργήσει μια νέα αγέλη γενετικά καθαρών βισόνων.

Για τον σκοπό αυτό συνεργάστηκε με το Colorado State University και το Animal Reproduction and Biotechnology Laboratory (ARBL) στο Fort Collins του Κολοράντο. Επικεφαλής της επιστημονικής ομάδας ήταν η αναπαραγωγική φυσιολόγος Dr. Jennifer Barfield, επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Βιοϊατρικών Επιστημών του πανεπιστημίου. Συνεργάτης της ήταν ο Dr. George Seidel, ένας από τους σημαντικότερους ερευνητές παγκοσμίως στον τομέα της μεταφοράς εμβρύων και των τεχνικών υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.

Στο πρόγραμμα συμμετείχαν επίσης:

• ο Dr. Pat Thomas, Αντιπρόεδρος της Wildlife Conservation Society και Γενικός Επιμελητής του Bronx Zoo,

• ο βιολόγος Mathew P. McCollum της υπηρεσίας USDA–APHIS Veterinary Services,

• ο Thomas "Tod" Hansen, διευθυντής του Animal Reproduction and Biotechnology Laboratory του Colorado State University,

• και η οργάνωση American Prairie Reserve, η οποία παραχώρησε θηλυκούς βίσονες που χρησιμοποιήθηκαν ως παρένθετες μητέρες.

Η καινοτόμος τεχνική

Το μεγάλο εμπόδιο ήταν ότι οι γενετικά καθαροί βίσονες του Yellowstone εκτίθενται σε ασθένειες όπως η βρουκέλλωση και δεν μπορούν εύκολα να μεταφερθούν εκτός του πάρκου.

Η ομάδα της Dr. Jennifer Barfield ανέπτυξε μια διαφορετική προσέγγιση.

Ένα γονιμοποιημένο έμβρυο αφαιρέθηκε από θηλυκό βίσονα του Yellowstone, υποβλήθηκε σε ειδική διαδικασία καθαρισμού ώστε να απομακρυνθούν πιθανοί παθογόνοι παράγοντες και στη συνέχεια εμφυτεύθηκε στη μήτρα μιας υγιούς θηλυκής βίσονας που λειτούργησε ως παρένθετη μητέρα.

Λίγους μήνες αργότερα, υπερηχογραφικός έλεγχος έδειξε ότι μία από τις θηλυκές ήταν έγκυος.

Την άνοιξη του 2012 το κοπάδι μεταφέρθηκε στο Bronx Zoo.

Στις 20 Ιουνίου γεννήθηκε ένα υγιές αρσενικό μοσχάρι.

Ήταν ο πρώτος γενετικά καθαρής γραμμής αμερικανικός βίσονας που γεννήθηκε μέσω μεταφοράς εμβρύου στην ιστορία.

Μια νέα εποχή για τον βίσονα

Ο Dr. Pat Thomas δήλωσε τότε:

«Το Bronx Zoo έπαιξε σημαντικό ιστορικό ρόλο στην ανάκαμψη του αμερικανικού βίσονα. Δημιουργώντας μια καθαρή γενετικά αγέλη, το ζωολογικό πάρκο επιστρέφει ουσιαστικά στις ρίζες του.»

Η Dr. Jennifer Barfield επισήμανε ότι η τεχνολογία αυτή επιτρέπει τη δημιουργία νέων αγελών από γενετικά καθαρά και απαλλαγμένα από ασθένειες ζώα, τα οποία θα μπορούν στο μέλλον να χρησιμοποιηθούν σε προγράμματα αποκατάστασης και επανεισαγωγής.

Περισσότερο από έναν αιώνα μετά τις πρώτες προσπάθειες του William Hornaday, το Bronx Zoo βρέθηκε ξανά στην πρώτη γραμμή της προστασίας του αμερικανικού βίσονα. Η γέννηση του 2012 δεν ήταν απλώς μια επιστημονική επιτυχία· αποτέλεσε μια υπενθύμιση ότι η διάσωση ενός είδους είναι μια προσπάθεια που μπορεί να διαρκέσει γενιέ