21 Ιουνίου 2010 Φεστιβάλ Λίτσι και Κρέατος Σκύλου της Γιουλίν

Yulin Lychee and Dog Meat Festival

Στις 21 Ιουνίου 2010, στην πόλη Γιουλίν της αυτόνομης περιοχής Γκουανγκσί στη νότια Κίνα, πραγματοποιείται για πρώτη φορά το λεγόμενο «Φεστιβάλ Κρέατος Σκύλου και Λίτσι». Κανείς τότε δεν θα μπορούσε να προβλέψει ότι μια τοπική εμπορική πρωτοβουλία θα εξελισσόταν σε ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα γεγονότα στον κόσμο των ζώων και θα άνοιγε μια παγκόσμια συζήτηση για τα όρια της παράδοσης, της ηθικής και της σχέσης ανθρώπου και ζώου.

Η Γιουλίν είναι μια πόλη με περισσότερους από επτά εκατομμύρια κατοίκους, γνωστή για τη γεωργική της παραγωγή και το εμπόριο. Αν και η κατανάλωση κρέατος σκύλου υπήρχε σε ορισμένες περιοχές της Κίνας, οι περισσότεροι ιστορικοί συμφωνούν ότι το συγκεκριμένο φεστιβάλ δεν αποτελεί παράδοση αιώνων. Αντίθετα, φαίνεται ότι δημιουργήθηκε το 2010 από εμπόρους της περιοχής, οι οποίοι επιχείρησαν να αυξήσουν τις πωλήσεις τους συνδέοντας την κατανάλωση κρέατος σκύλου με το θερινό ηλιοστάσιο και το λίτσι, ένα ιδιαίτερα δημοφιλές φρούτο της νότιας Κίνας.

Στην αρχή, το γεγονός πέρασε σχεδόν απαρατήρητο έξω από τα σύνορα της χώρας. Όμως, μέσα σε λίγα χρόνια, φωτογραφίες και βίντεο άρχισαν να κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και να αναπαράγονται από διεθνή μέσα ενημέρωσης. Οι εικόνες με σκύλους στοιβαγμένους σε μεταλλικά κλουβιά, συχνά χωρίς νερό και τροφή, προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις.

Από το 2013 και μετά, διεθνείς οργανώσεις προστασίας των ζώων όπως η Humane Society International, η Animals Asia και η Duo Duo Animal Welfare Project ξεκίνησαν εκστρατείες ενημέρωσης και πίεσης προς τις τοπικές αρχές. Οι οργανώσεις κατήγγειλαν ότι πολλά ζώα μεταφέρονταν υπό εξαιρετικά κακές συνθήκες, ενώ υπήρξαν επανειλημμένες αναφορές ότι μέρος των σκύλων ήταν αδέσποτα ή ακόμη και κατοικίδια που είχαν κλαπεί.

Yang Xiaoyun

Ανάμεσα στα πρόσωπα που συνδέθηκαν περισσότερο με την αντίσταση απέναντι στο φεστιβάλ της Γιουλίν ξεχωρίζει η μορφή της Γιανγκ Σιαογιούν (Yang Xiaoyun). Συνταξιούχος δασκάλα από την πόλη Τιαντζίν, η Γιανγκ αφιέρωσε μεγάλο μέρος της ζωής της στη φροντίδα αδέσποτων ζώων. Η σχέση της με τη φιλοζωία ξεκίνησε το 1995, όταν διέσωσε μια γάτα που πνιγόταν σε ποτάμι, ενώ μετά τον θάνατο του συζύγου της αποφάσισε να αφιερωθεί ολοκληρωτικά στα ζώα. Πούλησε το σπίτι της και ίδρυσε το καταφύγιο «Common Home», στο οποίο φιλοξενούνταν εκατοντάδες σκύλοι και γάτες.

Η διεθνής αναγνώριση ήρθε το 2014 και κυρίως το 2015, όταν ταξίδεψε περισσότερα από 2.000 χιλιόμετρα μέχρι τη Γιουλίν για να σώσει ζώα που προορίζονταν για σφαγή. Σύμφωνα με τα διεθνή μέσα ενημέρωσης, αγόρασε περισσότερους από εκατό σκύλους πληρώνοντας περίπου 7.000 γιουάν, ενώ οι φωτογραφίες της να μεταφέρει εξαντλημένα ζώα έξω από αγορές της πόλης έκαναν τον γύρο του κόσμου. Για πολλούς έγινε σύμβολο της φιλοζωικής αντίστασης στην Κίνα και απόδειξη ότι η αντίθεση στο φεστιβάλ δεν προερχόταν μόνο από το εξωτερικό αλλά και από τους ίδιους τους Κινέζους πολίτες.

Ωστόσο, η πορεία της δεν έμεινε έξω από την κριτική. Ορισμένες οργανώσεις προστασίας ζώων υποστήριξαν ότι η αγορά σκύλων από εμπόρους, ακόμη και με σκοπό τη διάσωσή τους, δημιουργεί ένα ηθικό δίλημμα, καθώς τα χρήματα καταλήγουν τελικά στους ίδιους ανθρώπους που συμμετέχουν στο εμπόριο. Άλλοι εξέφρασαν ανησυχίες για τις συνθήκες λειτουργίας του καταφυγίου της, το οποίο με τα χρόνια φιλοξένησε πολύ περισσότερα ζώα από όσα μπορούσε να υποστηρίξει οικονομικά και υγειονομικά.

Η περίπτωση της Γιανγκ Σιαογιούν αποτυπώνει ίσως καλύτερα από κάθε άλλη το σύνθετο πρόσωπο του φιλοζωικού ακτιβισμού. Για κάποιους αποτελεί ηρωική μορφή που θυσίασε την προσωπική της περιουσία για να σώσει ζώα. Για άλλους, αποτελεί παράδειγμα των δυσκολιών και των αντιφάσεων που αντιμετωπίζουν όσοι προσπαθούν να πολεμήσουν ένα βαθιά ριζωμένο και οικονομικά ισχυρό σύστημα. Σε κάθε περίπτωση, το όνομά της παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένο με την ιστορία της Γιουλίν και με τη μεγάλη συζήτηση για τη θέση των ζώων στη σύγχρονη κοινωνία.

Την ίδια περίοδο, διάσημες προσωπικότητες πήραν δημόσια θέση. Ο Ricky Gervais, γνωστός για τη φιλοζωική του δράση, χαρακτήρισε επανειλημμένα το φεστιβάλ «ντροπή για τον σύγχρονο κόσμο». Η Pamela Anderson συμμετείχε σε εκστρατείες ευαισθητοποίησης, ενώ οι Joaquin Phoenix και Matt Damon υποστήριξαν δημόσια τις προσπάθειες περιορισμού του εμπορίου σκύλων και γατών. Εκατομμύρια άνθρωποι υπέγραψαν ψηφιακά ψηφίσματα, ζητώντας από τις κινεζικές αρχές να παρέμβουν.

Ωστόσο, η πιο σημαντική αλλαγή δεν ήρθε από το εξωτερικό αλλά από την ίδια την κινεζική κοινωνία.

Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 2010, ο αριθμός των ζώων συντροφιάς στην Κίνα αυξήθηκε εντυπωσιακά. Οι σκύλοι και οι γάτες απέκτησαν για εκατομμύρια πολίτες έναν νέο ρόλο: από ζώα εργασίας ή φύλαξης μετατράπηκαν σε μέλη της οικογένειας. Παράλληλα, νεότερες γενιές άρχισαν να αντιμετωπίζουν με μεγαλύτερη ευαισθησία τα ζητήματα ευζωίας των ζώων.

Το 2020 σημειώθηκε μια εξέλιξη με ιδιαίτερη συμβολική σημασία. Το Υπουργείο Γεωργίας της Κίνας αφαίρεσε επίσημα τον σκύλο από τον κατάλογο των ζώων που θεωρούνται παραγωγικά ή εκτρεφόμενα για κατανάλωση και τον αναγνώρισε ως ζώο συντροφιάς. Η απόφαση αυτή δεν απαγόρευσε αυτομάτως το εμπόριο σκύλων σε ολόκληρη τη χώρα, ωστόσο θεωρήθηκε ένδειξη μιας βαθύτερης κοινωνικής μεταβολής.

Τα επόμενα χρόνια, οι τοπικές αρχές της Γιουλίν επιχείρησαν να μετατοπίσουν το ενδιαφέρον προς πολιτιστικές και τουριστικές δραστηριότητες, ενώ αρκετές επιχειρήσεις εγκατέλειψαν το εμπόριο σκύλων. Το 2026, ένα από τα μεγαλύτερα σφαγεία σκύλων της περιοχής έκλεισε οριστικά έπειτα από συμφωνία με φιλοζωικές οργανώσεις, γεγονός που πολλοί χαρακτήρισαν ιστορικό.

Παρά τις αλλαγές αυτές, η συζήτηση δεν έχει λήξει. Το φεστιβάλ εξακολουθεί να προκαλεί αντιδράσεις και οι εκτιμήσεις για τον αριθμό των ζώων που χρησιμοποιούνται διαφέρουν σημαντικά από πηγή σε πηγή. Η Γιουλίν εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς για όσους υποστηρίζουν ότι οι παραδόσεις πρέπει να επανεξετάζονται υπό το πρίσμα των σύγχρονων αντιλήψεων για την ευζωία των ζώων.

Το Animals αναγνωρίζει ότι οι διατροφικές συνήθειες και οι πολιτισμικές παραδόσεις διαφέρουν από κοινωνία σε κοινωνία. Ωστόσο, όταν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις κακομεταχείρισης, παράνομης διακίνησης ή συνθηκών που προκαλούν αδικαιολόγητο πόνο και φόβο σε ζώα συντροφιάς, η συζήτηση παύει να είναι αποκλειστικά πολιτισμική. Μετατρέπεται σε ζήτημα ηθικής ευθύνης και σεβασμού απέναντι σε έμβια όντα που είναι ικανά να αισθανθούν πόνο, στρες και δεσμό με τον άνθρωπο.

Δεκαπέντε χρόνια μετά την πρώτη διοργάνωση, η Γιουλίν εξακολουθεί να διχάζει. Το φεστιβάλ δεν εξαφανίστηκε, όμως ούτε παρέμεινε αμετάβλητο. Οι αριθμοί των ζώων, οι συνθήκες και η κοινωνική αποδοχή του εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο αντιπαράθεσης. Εκείνο που έχει αλλάξει με βεβαιότητα είναι ότι η σχέση ανθρώπου και ζώου βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας παγκόσμιας συζήτησης, η οποία ξεπερνά τα όρια μιας πόλης ή μιας χώρας.

Η 21η Ιουνίου 2010 δεν έμεινε στην ιστορία επειδή ξεκίνησε ένα φεστιβάλ. Έμεινε επειδή ανάγκασε εκατομμύρια ανθρώπους να αναρωτηθούν αν οι κοινωνίες μπορούν να συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν τα ζώα με τον ίδιο τρόπο που τα αντιμετώπιζαν στο παρελθόν.